งูเหลือมกับงูหลาม ต่างกันยังไง ดูที่ลายเป็นหลัก

เรื่องงู ๆ ปลา ๆ โดยเฉพาะเจ้างูยักษ์สองชนิดนี้เป็นเรื่องที่หลายคนยังแยกไม่ออกจริง ๆ ครับ วันนี้เรา The Animals Society จะอธิบายในหัวข้อนี้เองครับ รับรองว่าอ่านจบแล้วจะมองปราดเดียวรู้เลยว่าใครเป็นใคร

Key Takeaways

• ดูที่ลาย: งูเหลือมลายตาข่ายยุ่งเหยิง (Reticulated), งูหลามลายวงใหญ่เหมือนลูกศร (Burmese).

• ดูที่ตา: งูเหลือมตาแดง (ดุ), งูหลามตาดำ/น้ำตาล (ดูง่วง).

• ดูที่นิสัย: งูเหลือมปราดเปรียว ดุร้ายกว่า, งูหลามเชื่องช้า นิ่งกว่า.

• ถิ่นที่อยู่: งูเหลือมปรับตัวในเมืองเก่งกว่า จึงเจอบ่อยกว่าในบ้านคน.

• ความปลอดภัย: ไม่ว่าจะเจอตัวไหน ห้ามจับเอง ให้แจ้งกู้ภัยทันทีครับ.

ทำไมเราต้องแยกให้ออกว่าตัวไหนคืองูเหลือมหรือตัวไหนคืองูหลาม?

ก่อนที่เราจะไปลงลึกเรื่องรายละเอียดของลวดลายหรือสีสัน เราอยากชวนเพื่อน ๆ มาทำความเข้าใจกันก่อนว่า "ทำไมการแยกสองตัวนี้ถึงสำคัญ" หลายคนอาจจะคิดว่า พอมันเป็นงูตัวใหญ่ ๆ ก็เหมาว่าเป็นงูยักษ์เหมือนกันหมด น่ากลัวเหมือนกัน จะแยกไปทำไมให้ปวดหัวใช่ไหมครับ

ความจริงแล้ว การแยกประเภทงูสองชนิดนี้มีความสำคัญมากในเชิงความปลอดภัยและการจัดการครับ เพราะถึงแม้ทั้งคู่จะเป็นงูไม่มีพิษเหมือนกัน แต่ "นิสัย" และ "ความดุร้าย" นั้นต่างกันราวฟ้ากับเหวเลยทีเดียวครับ ถ้ารู้ว่าเป็นงูชนิดไหน เราจะประเมินสถานการณ์ได้ถูกว่าควรเข้าใกล้แค่ไหน หรือแจ้งเจ้าหน้าที่กู้ภัยได้อย่างแม่นยำครับ

ยิ่งไปกว่านั้น สำหรับคนที่รักสัตว์หรือเลี้ยงสัตว์เลี้ยงไว้ในบ้าน การรู้ธรรมชาติของงูเหล่านี้จะช่วยให้เราป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับสุนัข แมว หรือแม้แต่ตัวเราเองได้ดียิ่งขึ้นครับ เดี๋ยวเราจะพาไปดูทีละจุดครับว่า จุดไหนบ้างที่มองปุ๊บ รู้ปั๊บ

บทความที่เกี่ยวข้อง : รู้จักยีราฟ และ“การต่อสู้ฟาดคอ” ของตัวผู้

ดูที่ "ลาย" บนลำตัว ตัวแยกความต่างที่ชัดเจน

จุดแรกที่เห็นชัดที่สุดและเป็นจุดตายที่ใช้แยกสองสหายนี้ออกจากกันได้ง่ายที่สุดก็คือ "ลวดลาย" ครับ ถ้าเปรียบเทียบเป็นการแต่งตัว สองตัวนี้เขามีสไตล์แฟชั่นที่คนละขั้วเลยครับ

1.ลายของงูเหลือมเป็นแบบไหน?

งูเหลือม (Reticulated Python) ให้จำง่าย ๆ ว่าชื่อภาษาอังกฤษของเขาคือ Reticulated ซึ่งแปลว่า "ลายตาข่าย" ครับ ลวดลายบนตัวของงูเหลือมจะมีความซับซ้อน ยุ่งเหยิง ดูระรานตา เป็นลายรูปทรงเหลี่ยมข้าวหลามตัดที่เรียงต่อกันเป็นร่างแหสีเหลืองพื้นดำ หรือน้ำตาลไหม้ครับ

จุดสังเกตคือ ลายเขาจะดู "ดุดัน" และมีความเป็นกราฟิกที่ต่อเนื่องกันไปทั้งตัว ไม่มีช่วงว่าง ถ้าเห็นลายที่ดูเหมือนตาข่ายพันกันยุ่ง ๆ ให้ฟันธงไปก่อนเลยครับว่านี่คือ "งูเหลือม" ครับ

2.ลายของงูหลามเป็นแบบไหน?

ส่วนงูหลาม (Burmese Python) แฟชั่นของเขาจะมินิมอลกว่าครับ ลวดลายจะไม่ยุ่งเหยิงเท่าเหลือม ลายของงูหลามจะมีลักษณะเป็น "วงใหญ่ ๆ" หรือ "แต้ม" ขนาดใหญ่ สีน้ำตาลเข้ม ขอบดำ ตัดกับพื้นลำตัวสีน้ำตาลอ่อนหรือสีครีมครับ

หลายคนมักเปรียบเทียบว่าลายของงูหลามคล้ายกับ "หัวลูกศร" หรือลายก้อนเมฆที่ลอยอยู่ห่าง ๆ กัน ไม่ได้เชื่อมเป็นร่างแหเหมือนงูเหลือมครับ ทำให้มองแล้วรู้สึกสบายตากว่า (แม้ตัวจริงจะน่ากลัวก็เถอะครับ)

สีตา และรูปทรงหัว บอกอะไรเราได้บ้าง

ถ้าใจกล้าพอที่จะมองหน้าพวกมันใกล้ ๆ (ผ่านรูปถ่ายดีกว่านะครับ อย่าไปจ้องตัวจริงใกล้ ๆ) หน้าตาและดวงตาคือสิ่งที่บอกยี่ห้อของมันได้ชัดเจนมากครับ

1.สายตาแบบไหนคือนักล่าจอมดุ?

งูเหลือมจะมีดวงตาเป็น "สีแดง" หรือสีส้มจัดครับ ซึ่งส่งผลให้หน้าตาดูดุร้ายและน่ากลัวมาก บวกกับเส้นสีดำที่พาดผ่านกลางหัวลากยาวมาถึงหางตา ยิ่งเสริมลุคให้ดูเป็นตัวร้ายในหนังเข้าไปอีกครับ นอกจากนี้ รูปทรงหัวของงูเหลือมจะมีความยาวและแหลมมากกว่าครับ

2.สายตาแบบไหนที่ดูเป็นมิตรมากกว่า?

ในขณะที่งูหลาม ดวงตาของเขาจะมีขนาดเล็กกว่าเมื่อเทียบกับหัว และมักจะมีสี "ดำ" หรือน้ำตาลเข้มครับ ทำให้หน้าตาดูแบ๊วกว่า ดูง่วง ๆ ซึม ๆ ไม่ดูเกรี้ยวกราดเท่ากับงูเหลือม ส่วนหัวของงูหลามจะออกทรงป้อม ๆ ทู่ ๆ และแบนกว่าเล็กน้อยครับ แถมยังมีขีดสีขาวจาง ๆ ที่หัวด้วย ซึ่งเป็นจุดเล็ก ๆ ที่ถ้าสังเกตดี ๆ ก็จะเห็นความต่างครับ

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนและเปรียบเทียบง่ายขึ้น เราสรุปมาให้ดูในตารางด้านล่างนี้ครับ

จุดสังเกต	งูเหลือม (Reticulated Python)	งูหลาม (Burmese Python)
ลวดลาย	ลายตาข่าย ข้าวหลามตัด ต่อเนื่องกัน	ลายวงใหญ่ แต้มห่าง ๆ คล้ายลูกศร
สีลำตัว	ออกโทนเหลือง-ดำ-น้ำตาลไหม้	ออกโทนน้ำตาลอ่อน-ครีม-เทา
สีตา	สีแดง หรือ ส้มจัด (ดูดุ)	สีดำ หรือ น้ำตาลเข้ม (ดูแบ๊ว)
ทรงหัว	หัวยาว แหลม มีเส้นดำพาดกลางหัว	หัวป้อม ทู่ แบนกว่า
ความยาว	ยาวกว่า เป็นงูที่ยาวที่สุดในโลก	สั้นกว่า แต่ตัวอ้วนหนากว่า

นิสัยและความดุร้าย ตัวไหนน่ากลัวกว่ากัน?

มาถึงเรื่อง "นิสัย" ที่เราเกริ่นไว้ตอนต้นครับ เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะมันคือกุญแจสำคัญว่าเราควรระวังตัวแค่ไหนครับ

งูชนิดไหนที่พร้อมบวกตลอดเวลา?

คำตอบคือ "งูเหลือม" ครับ งูเหลือมขึ้นชื่อเรื่องความดุร้าย ปราดเปรียว และก้าวร้าวมากกว่างูหลามมากครับ ถ้าเจอคนหรือศัตรู งูเหลือมมักจะพร้อมพุ่งฉกเพื่อป้องกันตัวทันที เป็นงูที่ขี้หงุดหงิดและไวต่อสิ่งเร้ามาก ๆ ครับ ที่สำคัญคืองูเหลือมชอบหากินเวลากลางคืน และมักจะเข้ามาป้วนเปี้ยนตามบ้านคนเพื่อล่าสัตว์เลี้ยงอย่างแมว ไก่ หรือสุนัขครับ

งูชนิดไหนที่คนนิยมเลี้ยง?

ส่วน "งูหลาม" นั้น โดยธรรมชาติจะมีนิสัยที่เชื่องช้ากว่า นิ่งกว่า และไม่ก้าวร้าวเท่างูเหลือมครับ ด้วยความที่นิสัยค่อนข้างรักสงบ (ถ้าไม่หิวจัดหรือโดนคุกคามหนัก ๆ) ทำให้งูหลามกลายเป็นงูที่นิยมนำมาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง Exotic Pet ครับ ที่เราเห็นคนเอามาพาดคอถ่ายรูปส่วนใหญ่ก็คืองูหลามนี่แหละครับ แต่ก็ไม่ได้แปลว่าเขาจะไม่อันตรายนะครับ ขึ้นชื่อว่าสัตว์ป่าสัญชาตญาณนักล่ายังไงก็ยังมีอยู่ครับ

ถ้าเจองูยักษ์เข้าบ้าน ต้องรับมือยังไงให้ปลอดภัย?

ไม่ว่าจะเป็นงูเหลือมหรืองูหลาม ถ้าเข้ามาในบ้านเราแล้ว สิ่งแรกที่ต้องทำคือ "ตั้งสติ" ครับ อย่าพยายามไปจับเองเด็ดขาด ถ้าไม่มีความเชี่ยวชาญ

ขั้นตอนที่ 1: สังเกตและระบุพิกัด

พยายามมองดูอยู่ห่าง ๆ ว่างูเลื้อยไปหลบตรงไหน ถ้าถ่ายรูปได้ให้ถ่ายไว้ (ซูมเอานะครับ อย่าเข้าไปใกล้) เพื่อส่งให้เจ้าหน้าที่ดูว่าคืองูอะไร การระบุชนิดงูได้ จะช่วยให้เจ้าหน้าที่เตรียมอุปกรณ์ได้ถูกต้องครับ

ขั้นตอนที่ 2: กันสัตว์เลี้ยงและเด็กออกห่าง

รีบนำสุนัข แมว และเด็กเล็กออกจากบริเวณนั้นทันทีครับ เพราะงูพวกนี้ไวต่อการเคลื่อนไหวของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก และอาจมองว่าเป็นเหยื่อได้ครับ

ขั้นตอนที่ 3: โทรแจ้งขอความช่วยเหลือ

อย่าเสี่ยงจับเอง หรือเอาไม้ไปเขี่ยไล่ เพราะอาจจะไปกระตุ้นให้งูตกใจและพุ่งฉกได้ครับ ให้โทรแจ้ง 199 (ดับเพลิงและกู้ภัย) หรือ 1677 (ร่วมด้วยช่วยกัน) เพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญมาจัดการครับ ระหว่างรอก็แค่เฝ้าดูห่าง ๆ ว่างูเคลื่อนย้ายไปไหนหรือไม่ก็พอครับ

Q&A : คำถามยอดฮิตที่คนมักสงสัยเกี่ยวกับงูเหลือมและงูหลาม

Q: งูเหลือมกับงูหลาม มีพิษไหม?

A: ทั้งคู่เป็นงู "ไม่มีพิษ" ครับ ใช้วิธีการล่าเหยื่อด้วยการกัดเพื่อยึดตรึง แล้วใช้ลำตัวรัดเหยื่อจนขาดอากาศหายใจครับ แต่ถึงไม่มีพิษ แผลจากฟันที่คมกริบของมันก็ทำให้เจ็บหนักและติดเชื้อได้ครับ

Q: ตัวไหนตัวใหญ่กว่ากัน?

A: ถ้าวัดที่ "ความยาว" งูเหลือมกินขาดครับ เป็นงูที่ยาวที่สุดในโลก (ยาวได้ถึง 10 เมตร) แต่ถ้าวัดที่ "ความหนาและน้ำหนัก" งูหลามจะดูอ้วนป้อมและมีน้ำหนักตัวเยอะกว่าในความยาวที่เท่ากันครับ

Q: ทำไมเราถึงเห็นข่าวงูเหลือมกินคนหรือสัตว์เลี้ยงบ่อยกว่า?

A: เพราะงูเหลือมมีการปรับตัวให้อยู่ในสภาพแวดล้อมเมืองได้ดีกว่าครับ ชอบอยู่ที่ชื้นแฉะ ท่อระบายน้ำ พงหญ้ารกทึบ ซึ่งใกล้ชิดชุมชนมากกว่างูหลามที่ชอบอยู่ป่าโปร่งหรือทุ่งหญ้าครับ

Q: ถ้าโดนรัดต้องทำยังไง?

A: ถ้าพลาดโดนรัด สิ่งสำคัญคือ "อย่าดึงออก" ครับ เพราะยิ่งดึงมันยิ่งรัดแน่น ต้องพยายามคลายหางของงูออกก่อน (เพราะเป็นจุดส่งแรง) หรือใช้แอลกอฮอล์/ของฉุนราดไปที่ปากและจมูกงูเพื่อให้มันคลายปากครับ แต่ทางที่ดีที่สุดคืออย่าอยู่คนเดียวและรีบขอความช่วยเหลือครับ

The Animals Society ขอส่งท้ายด้วยการร่วมเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนแฟชั่นของคนรักสัตว์ ด้วยการบริจาคให้น้อง ๆ ได้ที่เว็บไซต์ที่ทางเรารวบรวมมา คลิกที่นี่ โดยเป็นการบริจาคแบบทางตรง โดยไม่ผ่านตัวกลางใด ๆ เพื่อช่วยเหลือเพื่อนสัตว์โลกของเราได้มีที่พึ่งพิงมากขึ้น